Besle Kargayı Oysun Gözünü Hikayesi ve Bilinmeyen Gerçekler
İyilik yapmak, insan ruhunun en asil erdemlerinden biri olsa da bazen karşılık bulmak yerine beklenmedik bir nankörlükle sonuçlanabilir. Toplum hafızasında derin izler bırakan Besle Kargayı Oysun Gözünü Hikayesi ve Bilinmeyen Gerçekler, fedakarlığın sınırlarını ve insan doğasındaki vefasızlığı çarpıcı bir dille anlatır. Bu kadim söz, hayatın acı gerçeklerini bir ayna gibi yüzümüze vururken, iyilik yaparken dikkatli olunması ve karakter analizi yapılması gerektiği konusunda bizleri uyarır.
Atasözünün Derinlemesine Anlamı ve Sosyal Mesajı
Bu atasözü, değer bilmez ve nankör kişilere yapılan iyiliklerin, günün sonunda iyilik yapan kişiye zarar olarak döneceğini ifade eder. Bazı insanlar, kendilerine sunulan imkanları ve gösterilen şefkati, koruyucularına karşı bir silah olarak kullanabilirler. Bu konuyu Aç Ayı Oynamaz vs Bir Elin Nesi Var İki Elin Sesi Var Farkı sayfamızda daha ayrıntılı inceledik. Toplumsal bir ders olarak bu söz, yardım edilecek kişilerin fıtratının ve niyetinin iyi okunması gerektiğini, aksi takdirde en büyük darbenin en yakınımızdakilerden gelebileceğini vurgular.
Kargalar aslında zoolojik olarak çok zeki hayvanlardır ve yapılan iyiliği de kötülüğü de yıllarca unutmazlar; ancak bu atasözünde karga, nankörlüğü temsil eden edebi bir sembol olarak kullanılmıştır.
Karganın Göz Oyma Hikayesi ve Kökeni
Rivayete göre, merhametli bir adam ormanda kanadı kırık, ölmek üzere olan bir karga yavrusu bulur. İlgili atasözünü Yalancının Mumu Yatsıya Kadar Yanar vs Doğru Söyleyeni Kovma başlıklı rehberimizde açıkladık. Onu evine götürür, en iyi yemlerle besler ve yaralarını sararak iyileştirir. Karga büyüyüp güçlendiğinde, adam ona sevgiyle yaklaşırken karga birden saldırarak adamın gözlerini gagalar. Bu hikaye, nankörlüğün bazen fıtrattan geldiğini ve ne kadar iyilik yapılırsa yapılsın, kötü niyetli bir karakterin değişmeyeceğini simgeleyen kültürel bir efsanedir.
LGS ve YKS Türkçe sorularında bu atasözü genellikle “vefasızlık” ve “nankörlük” kavramları üzerinden sorulur. Anlamsal olarak “İyilik eden iyilik bulur” sözüyle tam bir zıtlık (antitez) oluşturur.
Günlük Hayatta Örnek Kullanım Senaryoları
- İş yerinde her türlü teknik desteği verdiğim stajyer, ilk fırsatta benim açığımı arayıp müdüre ispiyonladı; tam da besle kargayı oysun gözünü durumu yaşandı.
- Bütün mal varlığını çocuklarına devreden yaşlı adam, çocukları tarafından bakımevine terk edilince bu atasözünü hüzünle hatırladı.
- En zor gününde maddi manevi yanında olduğum arkadaşım, başarılı olunca beni tanımazlıktan geldi; gerçekten de besle kargayı oysun gözünü demişler.
| Kavram | Açıklama |
|---|---|
| Ana Tema | Nankörlük ve İhanet |
| Zıt Atasözü | İyilik eden iyilik bulur / İyilik yap denize at |
| Kullanım Amacı | Yapılan iyiliğe kötülükle karşılık verilmesini eleştirmek |
| Anahtar Kelimeler | Vefasızlık, Fıtrat, Fedakarlık, Zarar |
Bu atasözü, insanları iyilik yapmaktan alıkoymamalıdır; sadece kime, ne kadar güvenilmesi gerektiği konusunda bir tecrübe paylaşımı olarak değerlendirilmelidir.
Bu atasözü gerçek hayatta kargalar için mi söylenmiştir?
Hayır, bu ifade tamamen mecazidir. Kargalar doğada oldukça sadık ve zeki hayvanlardır; burada karga sadece nankörlük yapan insan tipini temsil eden bir metafordur.
Sınavlarda bu atasözü hangi soru tiplerinde çıkar?
Genellikle paragrafın ana düşüncesini belirleme, atasözleri arasındaki anlam ilişkileri (yakın anlam-zıt anlam) ve boşluk doldurma sorularında karşımıza çıkar.
Bu atasözüne benzer anlam taşıyan başka bir söz var mıdır?
“Merhametten maraz doğar” atasözü, bazen gereğinden fazla merhamet göstermenin kişiye zarar verebileceğini anlatması bakımından benzer bir doğrultudadır.